Magazine contact #21 - Magazine - Over ons - Concept Wiesner-Hager
back

De automatisering van de kantoorwereld: raakt het werk op?

Magazine contact #21

De digitale transformatie verandert alles, ook het werken van morgen. Een van de interessantste vooruitziende denkers over dit onderwerp is Prof. Helmut Karner, bedrijfsadviseur en mede-oprichter van het toekomstforum Föhrenbergkreis. Met hem besprak Wiesner-Hager al in 2001 de trends van het werken van de toekomst. Voor deze contact hebben wij met hem afgesproken om over de ontwikkelingen in de afgelopen 15 jaar na te denken, de toenmalige prognoses aan de tand te voelen en om een nieuwe blik in de kristallen bol te wagen.

Rond de eeuwwisseling is de verandering van Old naar New Economy in de vorm van digitalisering van de arbeidswereld begonnen. In de eerste tien jaar verliep deze ontwikkeling relatief langzaam, maar sinds 2010 is het tempo toegenomen. Het internet en de mobiele techniek (zoals smartphones, tablets, WiFi, ...) werken als een turbo voor de digitale transformatie van organisatieprocessen. De automatisering van de kantoorwereld is daardoor enorm versneld: terwijl productiviteit en inkomen zich lange tijd in gelijke mate hebben ontwikkeld, is sinds de jaren 2000 de arbeidsproductiviteit door de toenemende automatisering dubbel zo snel gestegen (bron: Federal Reserve Bank of St. Louis). Wat wij in de afgelopen decennia in de productie hebben meegemaakt, wordt ook in het kenniswerk realiteit.

Automatisering van het kenniswerk betekent dat in tijden van Big Data intelligente IT-systemen steeds meer beslissingen die analytische vermogens vereisen beter kunnen nemen dan de mens zelf. Betrouwbaar en in real time. "Amazon, Google en andere zijn niet zozeer succesvol omdat ze de klanten van informatie voorzien, maar omdat ze op basis van de analyse van zoekopdrachten al vóór de klant weten wat hij wil, en dat dan doelgericht aanbieden", benadrukt Prof. Helmut Karner. In het klassieke kantoorwerk kan automatisering ook als bedreiging worden opgevat: typische taken van administratieve medewerkers worden voortaan door intelligente systemen verricht. Veel banen worden daardoor overbodig. Ons werk raakt echter niet op: de mens vindt zijn plek voortaan steeds meer in conceptmatige en creativiteitsbevorderende omgevingen vragen om teamwerk, emoties en empathie. Met deze vaardigheden is de mens nog steeds ver verheven boven de machine. 

In gesprek met Prof. Helmut Karner: 

De digitale transformatie in de arbeidswereld verloopt steeds sneller verlopen. Hoe kijkt u naar de ontwikkeling van de afgelopen 15 jaar?

Karner: “Al in 2001 was duidelijk dat productiefactoren als kapitaal, werk, land of grondstoffen door kennis worden vervangen. Kennis niet in de zin van informatie: informatie alleen is geen concurrentievoordeel. Pas het gericht omzetten van informatie in kennis maakt een bedrijf succesvol. 60 tot 70 procent van de banen in Oostenrijk bestaat tegenwoordig uit kenniswerk. Nieuw is dat automatisering nu ook deze werkomgevingen verovert. Die ontwikkeling is in de afgelopen vijf jaar nog eens bijzonder versneld.” 

Als men denkt aan automatisering, duiken direct beelden van industriële machines, massaproductie enzovoorts op. Hoe kan men automatisering met betrekking tot kenniswerk uitleggen?

Karner: “Thomas Davenport (opm.: Amerikaanse auteur en Analytics-specialist) spreekt in dit verband over het bereiken van het tijdperk van Analytics 3.0. Analytics 1.0 beschrijft de klassieke databasesystemen uit de jaren '70 van de vorige eeuw. De gegevens waren afkomstig uit bedrijfsinterne bronnen en beperkten zich tot beschrijvende analyses. De opkomst van Big Data in de jaren 2000 was ook de start van Analytics 2.0, dat door gigantische hoeveelheden gegevens werd bepaald. Veel medewerkers waren bezig met het analyseren van gegevens, ze te verwerken en conclusies te trekken om uit die informatie kennis te genereren. Bij Analytics 3.0 wordt deze taak ‘on the fly’ door systemen overgenomen. Dat maakt bliksemsnelle inzichten in bedrijfsprocessen en daarop gebaseerde geautomatiseerde beslissingen mogelijk.”

Zijn er voorbeelden waar Analytics 3.0 momenteel al wordt toegepast?

Karner: “Die zijn er natuurlijk. De ‘Intelligent Alert’ van Amazon is het perfecte voorbeeld: elke zoekopdracht wordt op 40 criteria onderzocht. Daarvan worden uw interessegebieden of wordt uw toekomstige behoefte afgeleid. Dat is te merken bij het volgende bezoek op Amazon: het systeem stelt u vanzelf producten voor waarvan het aanneemt dat die voor u interessant zijn. Een ander voorbeeld zijn de klanten- en bonuskaarten van de grote handelsketens die volgens een soortgelijk principe zijn opgezet.” 

Raakt voor ons ‘kantoormensen’ het werk in de toekomst dan op?

Karner: “In de metropolen van China of in Singapore waar het aandeel van kenniswerk op meer dan 80 procent ligt, is het nu al zo dat de banen die in het verleden door administratief medewerkers werden gedaan, nu steeds meer door softwaretools worden overgenomen. Dat betekent natuurlijk niet dat voor ons het werk zal opraken, maar het is zeker te voorzien dat de zwaartepunten in het werk zich voortaan zullen verplaatsen.” 

Waarheen worden de zwaartepunten van het werk dan verplaatst?

Karner: “Op enkele vlakken is de mens nog altijd ver verheven boven de machine, vooral op het gebied van de creativiteit: de mens zal altijd een plek hebben in conceptmatige omgevingen die draaien om nieuwe ideeën of innovaties. Teamwerk wordt belangrijker dan ooit. Meer mensen met verschillende competenties en tactieken om problemen op te lossen zullen vanuit nieuwe perspectieven te werk gaan. Emotionele of typisch menselijke competenties zoals empathie en motiverend vermogen spelen voortaan een heel centrale rol. Maar ook behendigheid is en blijft een sleutelfactor.” 

En welke uitwerkingen heeft dat op de kantoren van de toekomst?

Karner: “De kantoren van de toekomst zullen een weerspiegeling zijn van deze nieuwe zwaartepunten in het werk. Flexibilisering wordt de eis. De mogelijkheid om teams zo snel mogelijk samen te stellen – ook ruimtelijk – beslist over het succes van bedrijven. Google – als speerpunt van innovatieve kantoren – zet in het nieuwe Amerikaanse hoofdkantoor bijvoorbeeld in op zogenoemde ‘toevallige ontmoetingszones’. Dat zijn Lounges of Working Cafés die zijn ontworpen met het doel dat kenniswerkers uit verschillende takken elkaar ontmoeten en met elkaar van gedachten wisselen, wat de kennis van zaken aan beide kanten verhoogt. Men kan zich het kantoor van de toekomst voorstellen als een ‘Corporate Campus’ die leven, werk, privésfeer en de publieke omgeving in zich verenigt. 

Prof. Helmut F. Karner was 35 jaar lang internationaal werkzaam in het Executive Management (o.a. algemeen directeur van Olivetti, hoofd van de wereldwijde Olivetti-Company University, Europees directeur van Northern Telecom). Tegenwoordig werkt hij als internationale Management Consultant voor bedrijven en instituten. Bovendien houdt hij zich bezig met talrijke leeropdrachten aan Business Schools in binnen- en buitenland en werkt als Spiritus Rector van de Oostenrijkse Think Tank Föhrenbergkreis (http://fbkfinanzwirtschaft.wordpress.com/).

Magazine abonneren

U krijgt ons magazine met informatie uit de markt en over Wiesner Hager