Magazine Contact #22 - Magazine - Over ons - Concept Wiesner-Hager
back

Fabriek van ruimtelijke experimenten.

Magazine Contact #22

Bijna 20 jaar lang stond de voormalige textielververij Honghua in het achterland van de megametropool Shenzhen leeg. Het Chinese architectuurbureau O-Office heeft in de leegstaande hallen nu kantoren en ateliers gevestigd. Een revitalisering met respect en kippenvelfactor.

Op het eerste gezicht moet men aan Hollywood en zijn blockbusters denken. Aan Armageddon, aan 28 Days Later of aan het catastrofe-epos 2012 van Roland Emmerich. Het beeld is apocalyptisch, vervallen, tot in het laatste detail door de natuur terugveroverd. De ramen zijn kapotgeschoten, de vloer heeft gaten, het beton is op veel plaatsen afgebrokkeld, uit de massieve plafonds komt hier en daar de gecorrodeerde wapening tevoorschijn, en overal bomen, struiken, gras. Een wonder dat deze gebouwen nog staan. Een nog groter wonder dat de investeerder MJH Group de ruïnes niet gewoon liet slopen en vervangen door nieuwbouw, maar precies dit decor gebruikte om daarin zijn voorstellingen van een werkplaats te verwezenlijken. "Vroeger was hier de beroemde Honghua textielververij gevestigd", vertelt architecte Ying Jiang, die samen met haar partner Jianxiang He sinds 2007 het Chinese architectuurbureau O-Office runt. "De fabriek werd in 1978 opgericht, maar al na tien jaar werd deze stilgelegd en het terrein verlaten. Sindsdien staan de gebouwen hier buiten in de bergen leeg." Hier buiten in de bergen: dat is in de provincie Guangdong, op een afstand van ongeveer 90 autominuten van de megametropool Shenzhen, die samen met Hongkong, Guangzhou en Macau een bijzondere economische zone vormt en behoort tot een van de dichtstbevolkte en snelst groeiende agglomeraties ter wereld. Alleen al in Shenzhen is het bevolkingsaantal sinds 1980 van 30.000 gestegen naar meer dan tien miljoen. 

"Shenzhen ontwikkelt zich in zo'n snel tempo dat men de stad van de ene dag op de andere nauwelijks nog herkent", aldus Jiang. "Hier regeren vooruitgang en de voortdurende verandering naar vernieuwing. Alles is nieuw en bevindt zich in een permanente kentering. Ons project in de bergen achter Shenzhen is zoiets als een eiland waar de tijd heeft stilgestaan, als een venster in de geschiedenis. Het respecteert het bestaan, dat heel duidelijk veel te vertellen heeft. En wij luisteren. Zo u wilt, is onze ingreep een soort luidspreker uit het verleden." Terwijl de meeste investeerders wel met sloopkogel en graafmachine, ja op z'n minst met breekijzer en flex aan de bouw zouden zijn begonnen, vroeg de MJH Group de architecten om zorgvuldigheid in het gehele plannings- en bouwproces. Het resultaat is een huis in het huis, dat men in de beste zin van het conceptionele begrip een ruimtelijk implantaat zou kunnen noemen. Aan het bestaande betonnen omhulsel van de stilgelegde fabriek werd, zo lijkt het, niet de geringste verandering uitgevoerd. In plaats daarvan werden in het lege midden van het lange en smalle gebouw autonome boxen gezet die de uitwerking hebben van toevallig geplaatste meubels.

Men heeft bijna de neiging om een handje te helpen om de geometrische dozen recht en in een rij te zetten. In de lange, zwart beklede stalen gang bevinden zich evenementenzaal, Co-Working-Space en een café.  De doorschijnende flessenwand met achtergrondverlichting achter de bar laat de hier neergezette flessen muteren naar dan weer een kleurloze, dan weer een lichtblauwe, dan weer een amberkleurige lichtbron. Een mooie aanblik die de eetlust opwekt. De dubbele knik in het gebouw verdeelt de ruimte in verschillende zones met verschillende verblijfskwaliteiten. Ying Jiang vertelt dat er hier regelmatig tentoonstellingen en kleine conferenties plaatsvinden. 

In de zeven witte boxen die op de donkere gemeenschappelijke ruimte aansluiten, zijn individuele, te huren kantoren en ateliers voor kunstenaars en andere creatievelingen ondergebracht. De ruimtes zijn eenvoudig en nuchter gehouden, maar beschikken over alle gemakken die in het dagelijks leven op kantoor onmisbaar zijn: witte muren, kamerhoge vensters, airco, LED-verlichting en elektrificatie volgens de nieuwste stand van de techniek. De ruimtes zijn in een lichte stalen constructie met stalen panelen aan de buitenkant en houten beplanking aan de binnenkant gebouwd. Door de lichte verhoging en de verborgen, gele lichtband in de sokkel zien de kantoorboxen er ook bij duisternis uit alsof ze boven de halvloer zweven. "In de meeste kantoren zijn er een binnen- en een buitenruimte", zegt Aki Lee, die het project in de twee jaar sinds begin van de bouw planmatig en mediaal heeft begeleid. "Hier is er echter ook deze betoverende tussenruimte die binnen en buiten tegelijk is en die eigenlijk geen specifieke functie heeft – behalve de ontsluiting en de mentale reflectie over ruimte en tijd. Het is alsof men zich op weg naar kantoor door een kunstmatig landschap begeeft." Op de voorgrond, aldus Lee, staat niet de perfect geësthetiseerde architectuur, maar de experimentele omgang met het mogelijke. De vraag naar verschillende functionele ruimtes op het terrein van de voormalige Honghua textielververij is intussen zo groot dat de MJH Group in samenwerking met O-Office in nog meer leegstaande hallen al een museum, een studentenhuis en een jeugdherberg heeft gebouwd. Het geheel werkt nu onder de firmanaam iD-Town. Momenteel werken de architecten aan een kantoorgebouw en aan een International High School, die in september in gebruik genomen gaat worden. O-Office laat met deze projecten zien hoe revitalisering er met respect en kippenvelfactor kan uitzien, en creëert daarmee een nieuw, tot nu toe nauwelijks bekend beeld van Chinees bouwen. Navolgenswaardig. 

Wojciech Czaja

Magazine abonneren!

U krijgt ons magazine met informatie uit de markt en over Wiesner Hager