Magazine Contact #25 - Magazine - Over ons - Concept Wiesner-Hager
back

Scotty, beam me to the meeting! Futuroloog Sven Gábor Jánszky over het werken in het jaar 2025.

Magazine Contact #25

De arbeidswereld verandert! Veel lezers denken nu: "Dat is duidelijk, maar is dat niet altijd al zo?" En dat is natuurlijk juist. Nieuw is de snelheid. De verandering gaat sneller vooruit dan verwacht. Oorzaken daarvoor zijn de voortschrijdende digitalisering en automatisering. Deze veranderen huidige arbeidsprocessen en organisatiemodellen fundamenteel.

De grote schrijver Franz Kafka heeft zich al aan het begin van de 20ste eeuw in een brief over het werken op het monotone kantoor beklaagd: "De kantoortijd namelijk laat zich niet verdelen, nog in het laatste uur voelt men de druk van de acht uren zoals in het eerste. Alle mensen die soortgelijke beroepen hebben, zijn zo. De springplank van hun vrolijkheid is de laatste werkminuut." Een werkomgeving zoals Kafka die beschrijft, is ons allemaal bekend, maar tevens ook vergif voor nieuwe ideeën en de innovatiekracht van een bedrijf.  

Uitloopmodel werkplek.

Kafka beschrijft het verleden, interessanter is natuurlijk een blik in de toekomst. Als men futuroloog Sven Gábor Jánszky mag geloven, dan is de typische werkplek met computer, telefoon, bureau en dossierkast allang een uitloopmodel. Het is weinig verwonderlijk, want ook tegenwoordig dragen we bijna alle relevante informatie in de vorm van smartphones en notebook overal binnen handbereik mobiel met ons mee. Jánszky gaat nog verder en postuleert dat er in de toekomst geen vaste werkplekken meer zullen zijn en ook toetsenborden en beeldschermen zullen zijn verdwenen. In plaats daarvan domineren 3D-hologrammen in virtuele meetings en ruiten nemen de functie van huidige computerdisplays over. Bovendien verandert de manier waarop de techniek voor ons werkt. Kunstmatige intelligentie wordt geleefde werkelijkheid. Apparaten zijn met elkaar verbonden en analyseren gebruikers en hun behoeften nauwkeurig. In plaats van op vragen van de gebruikers te wachten, wordt – quasi intuïtief – passend bij de betreffende situatie automatisch relevante informatie geleverd.  

Kafka zou versteld staan.

Het kantoor wordt een plek van ontmoeting die samenwerking en collaboratie bevordert. Daarbij onderscheidt Jánszky in zijn boek "2025 – So arbeiten wir in der Zukunft" (2025 - zo werken wij in de toekomst) drie ruimtetypes: 1. Coworking Spaces die als lounges of cafés zijn ontworpen en de ideale werkomgeving voor teammeetings en projectwerk bieden. 2. Silent Rooms in de vorm van kleine en rustige ruimtes, waarin men zich voor uiterst geconcentreerd werken kan terugtrekken, en 3. zeer hightech communicatieruimtes die medewerkers de mogelijkheid bieden samen in virtuele teams te werken, hoewel feitelijk duizenden kilometers tussen hen liggen. Daarbij wordt adaptiviteit het leidmotief: ruimtes kunnen zich helemaal aan de behoeften van de gebruikers en de actuele gebruikssituatie aanpassen. Bij deze prognose staat één ding vast – Kafka zou grote ogen opzetten! Wij hebben Sven Gábor Jánszky ontmoet en hem drie vragen over het kantoor van de toekomst gesteld die ons op de lippen hebben gebrand:  

 

2025 – dat is al over 8 jaar. Hoe past de hoge snelheid van de verandering bij de algemene veranderingsonwil van de maatschappij?

Jánszky: Het past helemaal niet bij elkaar. Dat is immers het probleem! Wij mogen echter niet de fout maken te geloven dat het veranderingstempo langzamer wordt, alleen omdat de meeste mensen liever alles zo zouden laten als het is. Technologische innovatie komt niet in de wereld, omdat mensen dat willen. Zij komt in de wereld, omdat bedrijven apparaten willen verkopen. Die nemen "het oude" en zetten "het nieuwe" erin. Wanneer wij bijvoorbeeld in 2020 een nieuwe smartphone moeten kopen, omdat de oude kapot gegaan is, dan is onze huidige smartphone er niet meer. Er zijn alleen nog de nieuwe die hun bezitters op hun vragen een intelligenter antwoord geven dan mensen het zouden kunnen. Deze nieuwe smartphones gebruiken, heeft dan één groot voordeel: het maakt ons sneller, efficiënter en beter. Dus gebruiken we het. Op deze manier komt de snelle innovatie naar ons toe zonder dat wij ze eigenlijk wilden.  

 

Bedrijven die momenteel een nieuw kantoorgebouw plannen, willen zich natuurlijk nu al wapenen voor de toekomst. In hoeverre kunnen zij zich fit maken voor de eisen van 2025?

Jánszky: Ze moeten hun kantoorgebouw zodanig plannen dat het zich aan de behoeften van de medewerkers aanpast. Het is toch al belachelijk dat onze kantoren er vandaag de dag voor het grootste deel nog net zo uitzien als 100 jaar geleden ten tijde van Kafka: witte muren, vloerbedekking, bureau, stoel, schrijfmachine of computer, telefoon. Wie eerlijk is, die zal erkennen dat deze inrichting slechts voor zeer weinig werkzaamheden in onze huidige arbeidswereld ideaal is. Zelfs wanneer de meesten van ons een dergelijk Kafka-kantoor normaal vinden, omdat ze nooit een ander kantoor ervaren hebben ... onze werkplekken van het jaar 2025 zullen er anders uitzien. Want wanneer wij geconcentreerd lezen of schrijven, dan hebben wij een kleine, rustige ruimte nodig. Wanneer we in het team adviseren, dan hebben we een communicatieruimte nodig waarin teamleden aan de virtuele tafel kunnen zitten alsof ze er zijn, hoewel ze honderden kilometers ver weg zijn. En wanneer we e-mails bewerken en plannen, dan voldoet een café- of loungesfeer veelmeer aan onze behoeften dan een steriel kantoor van 20 vierkante meter. De kantoorgebouwen van de toekomst zullen precies deze drie ruimtetypes hebben. En de mensen zullen in de loop van de werkdag vaak en graag van ruimte wisselen om telkens de ideale omgeving voor de volgende werkstap aan te treffen. Dit soort kantoorgebouwen moeten nu al worden gebouwd, want de First Movers hebben het allang gedaan.

 

De digitalisering wordt tegenwoordig vaak als dreigende jobkiller gezien. U gaat ervan uit dat in de komende tien jaar om demografische redenen 6,5 miljoen mensen van onze arbeidsmarkt zullen verdwijnen. We zullen in een wereld van volledige werkgelegenheid leven. Klinkt goed, maar is deze prognose niet een beetje te optimistisch?

Jánszky: Nee, helemaal niet. De digitalisering zal in de komende tien jaar ongeveer een miljoen jobs "killen". Maar in dezelfde periode gaan in Duitsland 6,5 miljoen meer mensen met pensioen dan jonge mensen in het beroepsstadium treden. Bovendien krijgen ca. 1,5 miljoen gekwalificeerde werklozen een baan, 800.000 gekwalificeerde buitenlanders en ca. 800.000 parttimers die weer fulltime worden. Onder de streep hebben we dan in Duitsland twee tot drie miljoen banen die niet kunnen worden bezet, omdat veel mensen daarvoor de kennis niet hebben. Dit is volledige werkgelegenheid. Dit leidt ertoe dat de machtsverhouding tussen werknemers en werkgevers zich omdraait: zij kunnen hun werkgever dan voorwaarden opleggen. En wanneer hij deze niet wil of kan vervullen, dan gaan ze gewoon naar de volgende. Want ze zullen op elk moment tien nieuwe aanbiedingen op de tafel hebben liggen. Deze situatie blijft natuurlijk niet eeuwig in stand, maar slechts circa 20 tot 25 jaar. Pas daarna, dus ongeveer in het jaar 2050, worden werkelijk miljoenvoudig werkplekken door computers vervangen. Daarop moeten we ons voorbereiden. Maar daarvoor hebben we ook nog 30 jaar de tijd.  

 

Welke gevolgen zal de generatieproblematiek in de arbeidswereld hebben? Zullen in 2025 de oudere werknemers het nog allemaal kunnen bijbenen?

Jánszky: Ze zullen wel moeten. Want wat gebeurt er, wanneer ons land niet kan voorzien in de behoefte aan arbeidskrachten? Dan wordt er minder geproduceerd, dan verliest de conjunctuur zijn vaart, dan betalen de bedrijven minder belastingen. Het gevolg voor de gewone burger zou zijn dat de sociale kosten en de verbruiksbelastingen stijgen. Dat kan niemand willen. Dus worden dringend arbeidskrachten gezocht. En er zijn maar twee mogelijkheden waar deze vandaan kunnen komen. Ofwel uit het buitenland, dat is momenteel minder waarschijnlijk. Of de ouderen zullen ook na hun pensioenleeftijd blijven werken. Dat is zeer waarschijnlijk. Natuurlijk hebben oudere mensen gewoonlijk iets meer moeite met nieuwe technologieën. Maar uit de geschiedenis van de mensheid weten we dat wij mensen kampioen in aanpassen aan veranderde omstandigheden zijn. Daarom luidt mijn prognose: velen van ons zullen moeten bijleren. Dat zal vermoeiend zijn. Maar we zullen het doen en het zal de moeite waard zijn. Want het leven in 2025 zal beter zijn dan nu.

 Lothar Abicht, Sven Gábor Jánszky: 2025. So arbeiten wir in der Zukunft. Goldegg Verlag.

Lothar Abicht, Sven Gábor Jánszky: 2025. So arbeiten wir in der Zukunft. Goldegg Verlag.

 

Magazine abonneren!

U krijgt ons magazine met informatie uit de markt en over Wiesner Hager.