Magazine Contact #26 - Magazine - Over ons - Concept Wiesner-Hager
back

Het fundament voor de nieuwe arbeidswereld: Nieuw Leren.

Magazine Contact #26

Op veel scholen en universiteiten is men nog gericht op een oud beeld van werkende mensen: men wordt de maat gemeten, een profiel wordt ontworpen, de competenties worden vastgelegd, de zwakke punten gedefinieerd en een schoolprogramma opgesteld dat voor iedereen hetzelfde is. Maar het werk is veranderd. Er worden nieuwe eisen gesteld, zelfstandig werken vereist en teambuilding gevraagd. Het Nieuwe Werken staat niet alleen voor de deur, maar bevindt zich al midden op kantoor. Lekker langzaam past het opleidingssysteem zich aan de nieuwe arbeidswereld aan en daarmee ook de architectuur van de onderwijsinstellingen. Wij hebben Gerhard Wittfeld, directeur van het gerenommeerde architectuurbureau kadawittfeldarchitektur, gevraagd naar zijn ervaringen.

Wanneer we uw referenties nauwkeuriger bekijken, dan valt op dat u onder andere ook veel onderwijsinstellingen gepland en gerealiseerd heeft.

Wittfeld: Wij houden ons bezig met architectuur, interior design, stedenbouwkundige planningen en stedelijke projecten. Onderwijsgebouwen zijn daarbij geen bewust geplaatst zwaartepunt in ons planningsspectrum. Veeleer zijn in onze portfolio naast onderwijsinstellingen verschillende typologieën als kantooren administratiegebouwen, woongebouwen, projecten voor bedrijfs- en beursgebouwen, gebouwen op het gebied van gezondheid en onderzoek, sportgebouwen evenals cultuur- en industriegebouwen te vinden. De planning van gebouwen voor de jonge mensen van onze maatschappij, die een groot deel van hun jeugd in scholen doorbrengen, beschouwen wij echter als een taak met speciale verantwoordelijkheid.

 

Wat is u bij deze onderwijsgebouwen vooral bijgebleven?

Wittfeld: In onderwijsgebouwen wordt onderwezen en geleerd, wordt kennis verder ontwikkeld, worden in het beste geval fundamentele vragen van onze samenleving beantwoord. Van een homogene typologie kan geen sprake zijn. Collegezaalgebouwen, onderzoekslaboratoria, bibliotheken en de bijbehorende servicegebouwen verschillend fundamenteel van elkaar. Wat alle vormen van dit diverse bouwtype verenigt, is de balans tussen openbaarheid en concentratie. Deze twee aspecten moeten onderwijsgebouwen verbinden, evenals voldoen aan de maatschappelijke betekenis en een concrete functie.

 

Waar heeft u bij de herstructurering van onderwijsinstellingen vooral op gelet?

Wittfeld: De architectuur van onderwijsgebouwen moet uitnodigend zijn en beschermend, pragmatisch gestructureerd en tevens open naar de toekomst. Scholen zijn niet alleen leerfabrieken, maar 'leefplekken' die met hun ruimtes aan verschillende behoeften moeten voldoen. Het gaat erom een plek te creëren waar kennis wordt overgedragen, maar die ook een bijdrage levert aan de individuele ontplooiing en verdere ontwikkeling van de scholieren en studenten. In vergelijking met vroegere concepten zijn er tegenwoordig ruimtes nodig die nieuwe onderwijs- en leerformats ondersteunen en alternatieve onderwijsconcepten mogelijk maken. Bovendien kan de architectuur van onderwijsgebouwen zelf een "leeropdracht" vervullen en in zeer belangrijke mate bijdragen aan de vroegtijdige ontwikkeling van een ruimtebesef en ruimtebegrip bij kinderen en tieners.

  

Welke onderwijsinstellingsprojecten zijn momenteel in uitvoering en welke heeft u in de afgelopen tijd afgerond? Welke verwachtingen werden aan u gesteld?

Wittfeld: Voor de Deutsche Sporthochschule Köln bevinden wij ons momenteel met de nieuwbouw van een natuurwetenschappelijk en medisch uitgerust laboratoriumgebouw op de campus bij het Sportpark Müngersdorf kort voor de voltooiing. Omdat de Sporthochschule Köln in heel Duitsland en deels zelfs in Europa een zeer goede reputatie heeft, gaat het hierbij om een project met grote prestige. Voor ons was het hier belangrijk om naast het vereiste ruimteprogramma een centrale plek voor communicatie op de campus te vestigen.

Het faculteitsgebouw HC van de Bergische Universität Wuppertal is een ander project dat in het afgelopen jaar werd voltooid en betrokken. Hierbij gaat het om een uitbreidingsnieuwbouw van de faculteit voor architectuur en bouwkunde op de campus Haspel in Wuppertal. Het gebouw kreeg een open beganegrondgedeelte dat de campus onder het gebouwcasco laat doorlopen en een markant ingangsgebaar naar het universiteitsterrein vormt. Expositieruimte, mensa en collegezaal vormen op de begane grond het openbare "campus"-niveau, terwijl de erboven gelegen seminaren werkruimtes indien nodig ook voor faculteitsoverschrijdende projecten kunnen worden gebruikt. Voor ons was een bijzonderheid bij dit project dat wij voor architectuurstudenten, dus voor de komende generatie van ons eigen vak, konden plannen.

 

Worden de studenten en docenten betrokken bij het proces van de planning?

Wittfeld: In het ideale geval ja. Een behoefteanalyse van de uitgangssituatie en de uitvoering van deelnameprocessen draagt er in belangrijke mate toe bij dat de wensdromen en behoeften van de gebruikers, van verantwoordelijken en andere betrokkenen evenals functionele en pedagogische eisen aan de onderwijslocatie worden vastgesteld.

 

Wat betekent voor u "Nieuw Leren"? Hoe kan architectuur Nieuw Leren ondersteunen en zelfs bevorderen?

Wittfeld: Architectuur biedt vele mogelijkheden en creëert ruimtelijke fundamenten om de nieuwe wegen van het onderwijssysteem te ondersteunen. Zelfstandig werken van de scholieren, individuele steun, klasen leeftijdsoverschrijdend onderwijs evenals alternatieve onderwijsmodellen beschrijven de ingrijpende verandering bij moderne scholen, wat vraagt om een specifiek ruimtelijk aanbod. Door de invoering van voltijds onderwijs wordt in de planning van onderwijsgebouwen rekening gehouden met aspecten als vrije tijd, beweging, ontspanning en rust als belangrijke bestanddelen van het dagelijks schoolleven. Anders dan bij de gebruikelijke klaslokalen is er tegenwoordig dus vraag naar ruimtes die deze formats van het "Nieuwe Leren" mogelijk maken en bevorderen.

 

Het project IMC FH Krems heeft u in 2012 afgerond. Wat kenmerkt de uitbreiding van de hogeschool vooral?

Wittfeld: Het project ligt op de in onze ogen kwalitatief zeer hoogwaardige campus van de IMC FH Krems, die op een masterplan van Dietmar Feichtinger is gebaseerd. Dienovereenkomstig waren wij erg blij om een verdere bijdrage te mogen leveren. Het bijzondere voor ons planners was de combinatie van krappe bouwvoorschriften en een behoorlijk klein bouwveld met een zeer complex ruimteprogramma. De uitdaging was gelegen in het dusdanig organiseren van het ruimteprogramma dat ondanks de hoge ruimtelijke dichtheid toch lokalen met veel kwaliteit ontstaan. Wij hebben de middenzone als verticale foyer ingericht die door de wandbekleding met houten lamellen over alle etages herkenbaar is en door luchtruimtes en grote ramen diverse visuele referenties mogelijk maakt.

 

 

© Foto: Werner Huthmacher, Berlin

Magazine abonneren!

U krijgt ons magazine met informatie uit de markt en over Wiesner Hager.